توضیح لینک توضیح لینک
امتیاز موضوع:
  • 1 رای - 5 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
تئاتر درمانی یا نمایش درمانی
#1
امروزه تئاتر درمانی به عنوان شیوه‌ای موثر و روشی جدید در توانبخشی و درمان افراد دچار عارضه‌های روحی و روانی مورد توجه کارشناسان و فعالان حوزه علوم توانبخشی و هنرهای نمایشی (تئاتر) قرار گرفته است. به طوری که در حال حاضر این شیوه درمانی در بسیاری از کشورها بخصوص کشورهای اروپایی و آمریکایی و کشورهای اسکاندیناوی به عنوان روشی موثر در درمان افراد نیازمند مورد توجه است.
[عکس: 1281.jpg]
این شیوه درمانی در ایران قدمت چندانی ندارد و آغاز فعالیت آن به سال ۱۳۴۸ و پژوهش‌های دکتر «حمید اشکانی» و «حسن حق‌شناس» در مرکز روان‌پزشکی حافظیه شیراز برمی‌گردد.
اما در چند سال گذشته به مدد کارشناسان رشته‌های مختلفی چون روان‌شناسی کاردرمانی و هنرهای نمایشی در بسیاری از مراکز توانبخشی معلولان و مصدومان جنگی شیوه تئاتر درمانی با عناوین مختلف به عنوان یکی از روش‌های نوین و مهم درمان و توانبخشی مورد استفاده قرار گرفته است.
تئاتر درمانی یکی از روش‌های هنر درمانی است که امروزه در مسیر توانبخشی و درمان بیماران روحی و روانی به درستی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این روش درمانی در یکصد سال گذشته به عنوان نقطه تلاقی هنر نمایش و روان‌شناسی در ارتباط با پالایش روح و روان انسان و رسیدن به «کاتارسیس» و تعادل روانی مورد توجه کارشناسان قرار گرفته است.
در تئاتر درمانی می‌توان به کمک روش‌ها و تکنیک‌های درمانی خاص بر اختلالات‌روانی غلبه کرد و در راه افزایش قوه یادگیری، ثبات و سلامت شخصیت، کسب مهارت‌های فردی و ارتقای حس خود ادراکی، افزایش توانایی‌های فیزیکی و تقویت مهارت‌های حرکتی و تعادل روحی و روانی افراد گام برداشت.
این شیوه درمانی برای نخستین بار در سال ۱۹۳۹ توسط روان‌پزشک و نظریه‌پرداز بزرگ رومانیایی «جاکوب لویی مورنو» مطرح شد.پسیکودرام (تئاتر درمانی) همیشه با نام دکتر مورنو همراه است . زیرا اوست که به اثر درمانی درام ها در روحیه تماشاگران و بازیگران پی برده و این روش درمانی گروهی را در بیماران روانی توجیه علمی نموده. از قدیم می دانستند که عمل به تکلم مقدم است، و تکلم عمل سمبولیک حرکات است. بشر اولیه عادت داشته که هیجانات و ناراحتی های روانی خود را به صورت حرکات نشان دهد و موضوع تکلم در سیرتکاملی موجود انسانی بعداً ظاهر شده .انسان اولیه بدوی هیجانات و خشم خود را با ضرب و جرح و قتل و یا خوشحالی ظاهری به طرف مقابل نشان می داد. و کمتر صحبت می نمود، در ملل بدوی آداب و رسوم اجتماعی و مذهبی بیشتر با حرکات دسته جمعی توام بوده در آن زمان نیز کمابیش متوجه شده بودند که نمایش مطالب دراماتیک اثر درمانی و آرام بخش دارد. در زندگی هر فردی مسائل دراماتیک و ناراحت کننده متعددی وجود دارد که آن ها را احساس و تجربه نموده. مشاهده این صحنه ها یا صحنه ای مشابه آن ها به عنوان تماشاچی در حالی که دیگران آن را به روی صحنه آورده‌اند، به روی هیجانات اثر کاهش دهنده دارد
در این روش درمانی به کمک شیوه‌های مختلف نمایشی و تکنیک‌های خاص روان‌شناسی در اجرای نمایش، به بیمار فرصت داده می‌شود تا در پشت نقاب نقش و بازیگری تعارضات و کشمکش‌های درونی خود را بازگو نماید و فرصت مواجهه و آشنایی با درون خویش را پیدا کند و در صدد تغییر و اصلاح رفتاری خود برآید.
در نمایش درمانی تکرار و رو به روشدن‌های مکرر بیمار یا (مراجع) با رفتار و اندیشه‌هایی که شاید برای اولین بار رنج‌آور و آزاردهنده ذهن و روان است باعث کم شدن حساسیت‌های فردی به آن اعمال و افکار می‌شود و این همان چیزی است که با عنوان «به نمایش درآوردن وارونه» مطرح می‌شود و معنی دقیق آن «کیفیت نامناسب و نامقبول چیزی را زایل کردن» است.
نمایش درمانی نوعی کاوش علمی جهت دریافت حقیقت از طریق شیوه‌های نمایشی است در این روش درمانگر با دو عنصر «عمل» و «مشاهده فعالانه» دست به گریبان است.
عمل در نمایش درمانی به معنای تجسم بخشیدن به ذهنیات «مراجع درمان‌پذیر» از طریق حرکت‌های نمایشی است که این کار توسط تکنیک‌هایی خاص صورت می‌گیرد.
مضاعف‌سازی، آئینه، جابجایی نقش‌ها، صندلی داغ، اتاق تاریک و صندلی خالی از جمله تکنیک‌هایی است که در این شیوه درمانی مورد استفاده درمانگر نمایشی قرار می‌گیرد.
در نمایش درمانی، فرد قادر است بر بسیاری از دل نگرانی‌ها، اضطراب‌ها و ترس‌های مرضی خود غلبه کند.
بازی‌سازی و قرار گرفتن در مرحله آزمون و خطا از جمله مهم ترین عناصر تخلیه کننده انسان در تئاتر درمانی است. منشاء بسیاری از اضطراب‌های فردی، ترس‌ها و نگرانی‌ها، ترس از عمل است که نمایش درمانی به روش‌های خاص خود این مشکلات را برطرف می‌کند.
بداهه‌پردازی، غیرقابل پیش‌بینی بودن، تزکیه کردن و دراماتیک بودن به عنوان مهم‌ترین عناصر ساختار در نمایش درمانی است.
افشاگری، امور زندگی و آفرینندگی به عنوان مهم ترین وجوه درمانی هنر نمایش است که در تئاتر درمانی به نهایت خود می‌رسد.
به اعتقاد کارشناسان از گذشته تا حال حرکات نمایش، رقص، آواز، پانتومیم و شکل‌های دیگر نمایشی چه از نظر بازیگر و چه از دید تماشاگر، نوعی نیاز بشری محسوب می‌شده است.
از حدود چهار هزار سال پیش از میلاد مصریان باستان برای بیان و نشان دادن آداب و سنن مذهبی و آیینی خود و ارتباط انسان با خدایان نمایش‌هایی برگزار می‌کردند که از این میان می‌توان به آیین «اوزیس و اوزیروس» دو رب‌النوع مصری اشاره کرد که به نام آیین «مصائب آبیدوس» معروف است.
این آیین درباره مرگ و رستاخیز است اما بعدها یونانیان باستان تئاتری را پایه‌گذاری کردند که در آن افسانه‌ها و اساطیر و داستان‌های کهن در آن اجرا می‌شد در همین زمان بود که درام نویسان بزرگی چون آشیل، سوفوکل و اوریپید به عنوان مثلث تراژدی نویسان یونان باستان به ظهور رسیدند.
عجیب نیست اگر تئاتر و نمایش در مواردی خاص مانند آموزش تعلیم و تربیت روانی به تدریج جای خود را باز کرد و با محدوده‌ای مشخص پذیرفته شد.
در نمایش درمانی، زمان همیشه زمان حال است حتی اگر فرد بخواهد بخش‌هایی از گذشته یا آینده خود را به تصویر بکشد. نمایش درمانی روشی درمانی است که می‌تواند در آموزش‌های مشاوره‌ای، مشکلات مراکز صنعتی و به طور کلی همه مواردمشاوره و راهنمایی با روش شناختی مشخص مورد استفاده قرار گیرد.
در این روش نمایش درمانگر با تلفیق مبانی علمی و تکنیکی و محتوایی قادر است با ارتباط علم روان‌شناسی و هنر تئاتر در راه مداوای مراجعان تلاش کند.
در این شیوه درمانگر با به‌ کارگیری روش‌های مختلف درمان در ایجاد موقعیت‌های مناسب و فضاسازی ذهنی، شیوه‌های بازیگری خلاق و روش‌های وجودی و روش انتقال و روابط اشیا را به گونه‌ای ملموس، مورد مداوای روانشناختی قرار می‌دهد. نمایش درمانی یکی از راه‌های بروز مشکلات درونی انسان‌هایی است که دچارعارضه‌هایی روحی و روانی شده‌اند.
در این شیوه درمانی، درمانگر در مسیر درمانی غیردارویی می‌تواند در راه برطرف کردن بسیاری از گرفتگی‌های روحی و روانی افراد نیازمند تلاش کند.
عنصر تزکیه و پالایش روحی و روانی در نگاه ارسطو به عنوان مهم‌ترین عنصر درمانی نمایش است که در این شیوه درمانی به عنوان نخستین نقطه تلاقی هنر نمایش با علم روان‌شناسی مطرح شده است.
کاهش هیجانی (catharsis) کلمه کاتارسیس توسط ارسطو ابداع شده وی این واژه را برای بیان و اثر مخصوصی که درام های یونانی مشعل هرکول و آشیل بر روی تماشاچیان داشت بکار برد . ارسطو تذکر داد که درام به وسیله تاثیر هنری خود یک اثر تسکینی برروی احساسات دلباختگی و خودخوداهی دارد و تماشاچیان را صفا می بخشد. از وقتی که در تئاتر وین در سال ۱۹۱۹ پسیکودرام شروع شد مفهوم کاتارسیس تغییرات و تحولات زیادی پیدا کرد. تغییر از این نظر بود که کاتارسیس از درام نوشته شده و تهیه شده جدا و به طرف درام خودبخودی که پسیکودرام نام دارد گرایید و اثر آن بجای آن که روی تماشاچیان باشد متوجه بازیگران شد.در مقایسه ای که مورنو تحت عنوان تئاتر خود بخودی سال ۱۹۲۳ به طبع رسانید کاتارسیس را این طور تعریف کرد: «اثر بهبودی و شفابخش دارد نه برروی تماشاچیان بلکه اثر شفابخش روی بازیگر و اجرا کننده دارد که در عین حال که آن را می سازد خود را از آن آزاد می نماید».
نظریه پسیکودراماتیک کاهش هیجانی از دو راه پیدا شد
۱- یکی از این راه ها درام های یونانی بود که طی قرون متمادی به درام معمولی تبدیل شده.
۲- راه دیگر طرق مذهبی متداول در شرق و خاورمیانه بود.
موارد کاربرد روش های تئاتر درمانی روش های تئاتر درمانی را در هر حیطه ای که نیاز به آشکارسازی ابعاد روانشناختی مسئله ای مطرح باشد می توان به کار گرفت در محدودهایی مانند: تعلیم و تربیت، رواندرمانی، صنعت و ارتباطات صنعتی (درگیری های بین افراد شاغل در کارگاه ها)، یادگیری های تجربی، تئاتر درمانی برنامه ای است که می تواند افراد را عمیقاً درگیر مسئله نماید و راه‌حل های چند جانبه برای آن پیشنهاد دهد.
۱- مشاغل بهداشت روانی: معمولاً تئاتر درمانی در حیطه بهداشت روانی کاربرد وسیع تری دارد. در بیمارستان ها، کلینک ها مراکز روزانه، مراکز مشاوره، در برنامه درمان الکی‌ها و معتادان به مواد مخدر، در مراکز بازپروری و دیگر موارد، می تواند به عنوان یک برنامه درمانی موثر، مورد استفاده قرار گیرد.۲
۲- روش های تئاتر درمانی با کودکان و نوجوانان: روش های تئاتر درمانی برای یاری دادن به افراد جوان که بتواند تعارضات عاطفی شان را در زندگی روزمره نشان دهند، موثر است . این روشها را می توان در مکانهای مختلف مانند : خانه ، کلینک ، مشاوره کودکان، مراکز درمانی، پرورشگاه ها، کلینک های گفتار درمانی، مهدکودک ها، مراکز تفریحی، اردوهای تابستانی، کلاس درس خانواده، در زمین ورزش و به طور کلی در محل هایی که مسئله در آنجا اتفاق، به کار برد. به علاوه این روش ها را می توان برحسب موقعیت تغییر داد برای کودکانی که درک ضعیف و یا اشکال در تکلم دارند به نحو مطلوبی بکار برد. استفاده از روش های اجرای نقش برای سازماندهی تکلمی در کودکان، روش با ارزشی است.
علاوه بر موارد فوق روش های تئاتر درمانی را می توان با سایر فعالیت های کودکان مانند: بازی، دانستان سرایی، نقاشی و غیره تلفیق کرد.
۳- آموزش حرفه ای یکی از محدوده های جمعی که می توان از تئاتر درمانی استفاده کرد آموزش مددکاری است . آموزگارها، پرستارها، مبلغین مذهبی، پلیس، دانشجویان پزشکی و سایر گروه ها می توانند بجای آموزش خشک کلاس از طریق آموزش تجربی بوسیله روش های تئاتر درمانی بهره گیرند.
۴- کاربرد تئاتر درمانی در تحصیلات ابتدائی و متوسطه: روش های تئاتر درمانی را می توان در مقاطع مختلف تحصیلی بکار گرفت از آنجا که با اجرای تئاتر درمانی مسائل شخصیتی فرد در میان همسالان افشا می شود. و عواقبی در پی خواهد داشت، توصیه می شود از سولیودرام استفاده شود.
۵- کاربرد تئاتر درمانی در صنعت: تئاتر درمانی بندرت به تنهایی در موقعیت های شغلی بکار گرفته می شود زیرا در این گونه موقعیت ها معمولاً نوعی رقابت های بین فردی و گاهی عدم اعتماد وجود دارد. که افراد تمایلی به مطرح شدن آنها ندارند، لذا استفاده از روش های محدود مانند اجرای نقش در روش های اجرائی در مشاوره های روان شناسی صنعتی مفید است. مهم تر از همه تقویت روابط انسانی، در مفهوم وسیع تر از آنچه مابین افراد است، می تواند در جوامع صنعتی و مجتمع های پیچیده تولیدی بوسیله اجرای روش های تئاتر درمانی توسعه یابد.
۶- کاربرد تئاتر درمانی در گروه درمانی از نوع گروه مواجه مستقیم: تئاتر درمانی از دو جنبه در خدمت گروه مواجه مستقیم قرار می گیرد. اول این که روش ها در جهت نمود واضح مشکلات بین فردی عمل نماید. و جنبه دیگر که مهم تر نیز می باشد، تاثیر این روش ها در آماده سازی سریع تر اعضاء گروه به منظور دیدن نقاط کور شخصیتی شان و تشویق آنها در جهت مواجه با این مسائل است.
روش های مختلف پسیکودرام
 روش صحبت یک نفری
این روش عبارت از صحبت یکنواخت و یک نفری بازیگر اصلی است که با خود صحبت می کند.
 روش مطالعه رفتار جمعی بازیگران
[عکس: 1282.jpg]
در این حال بازیگر اصلی با همراهی چند نفر وضع زندگی خود را به معرض نمایش می گذارد.
پسیکودرام همراه با توهمات
در این حال بازیگر اصلی هذیان ها و توهمات خود را به صورت عمل درآورده و با واقعیات زندگی مورد آزمایش قرار می دهد.
روش دو نفری
این روش برای نفوذ در مشکلات و منازعات درونی بیمار به کار می رود. ممکن از بازیگری در برابر بازیگر بیمار و به عنوان این که خود همان بازیگر بیمار است با وی نقشی را ایفا نماید و یا به عنوان شبهی برای ارزیابی مشکلات بیمار به او کمک کند.
روش چند گانه
در این روش بازیگر اصلی در صحنه با چندین نفر که رل شبیه او را بازی می نمایند ظاهر می شود. هر یک از شبیه ها قسمتی از شخصیت بازیگر اصلی را بازی می نمایند. شخصیت بازیگر در مراحل مختلف زندگی مطرح می گردد. و بازیگر، خود، قضاوت گر صحنه هائی از زندگی خود است.
روش آئینه مانند
این روش در موردی که بیمار قادر نباشد نقش خود را به صورت حرف یا عمل اجرا کند بکارمی رود. یک شخص در صحنه پسیکودرام قرار می گیرد و بیمار یا بیماران در قسمت تماشاگران می نشینند. در این حال شخص مذکور به عنوان بیمار وارد صحنه می شود و رفتار فرد بیمار را که در بخش تماشاگران نشسته است به صحنه می آورد و مانند آئینه ای به هنرمند بیمار نشان می دهد که مردم از حرکات و رفتار و احساس او چه استنباط می کنند.
برون افکنی و پیش بینی درباره آینده بیمار در این روش هنرمند بیمار نشان می دهد که آینده خود را به چه شکل می نگرد و درباره آن چگونه فکر می کند وی زمان و مکان را در نظر گرفته و نیز اشخاصی را که فکر می کند در موقعیت های آینده با او همبستگی هایی خواهند داشت در نظر آورده و این موضوعات را به روی صحنه می آورد.
روش رویا
در این حال بیمار عملاً رویاهای خود را به نمایش می گذارد. بازیگران شخصیت های رویائی هنرمند بیمار را نشان می دهند.
روش پسیکودرام از راه روانکاوی

[عکس: 1283.jpg]
 
در این روش، یک فرضیه مثلاً عقیده ادیپ را می توان در روی صحنه به معرض نمایش گذاشت و بدین ترتیب به موشکافی درباره، عقده ادیپ در نزد بازیگر پرداخت و اعمال و عکس العمل ها و احساس بازیگر را بررسی کرد.
پسیکودرام در تعلیم و تربیت
در این بخش پسیکودرام به عنوان یک روش تعلیم و تربیت به کار می رود. پرستاران، مددکاران اجتماعی و روان پزشکان نقش بیمار را بازی می نمایند و مشکلات وی را نشان می دهند.
پاسخ


پیام‌های این موضوع
تئاتر درمانی یا نمایش درمانی - توسط 65kids - 24-12-2018, 01:19 PM

موضوعات مشابه ...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
Smile معرفی نمایش درمانی admin 3 461 امروز, 09:00 AM
آخرین ارسال: vesperas
  دردهایی که با نمایش درمان می‌شوند Honar23jaleb 0 456 06-03-2019, 01:09 PM
آخرین ارسال: Honar23jaleb
  برگزاری آشنایی کارگاه نمایش درمانی (رایگان) fatemehghazanfariyan 0 450 20-02-2019, 06:00 PM
آخرین ارسال: fatemehghazanfariyan
  <کارگاه تخصصی و عملی نمایش درمانی> (با تخفیف ویژه) fatemehghazanfariyan 0 86 29-01-2019, 01:38 PM
آخرین ارسال: fatemehghazanfariyan
Lightbulb <کارگاه تخصصی و عملی نمایش درمانی>(برگزازی مجدد) fatemehghazanfariyan 0 79 13-01-2019, 02:22 AM
آخرین ارسال: fatemehghazanfariyan
  <کارگاه تخصصی و عملی نمایش درمانی> fatemehghazanfariyan 0 159 09-12-2018, 10:05 PM
آخرین ارسال: fatemehghazanfariyan
  <کارگاه تخصصی و عملی نمایش درمانی> fatemehghazanfariyan 0 297 05-11-2018, 01:37 AM
آخرین ارسال: fatemehghazanfariyan
  نمایش درمانی چیست؟ fatemehghazanfariyan 0 67 04-11-2018, 02:01 AM
آخرین ارسال: fatemehghazanfariyan

پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان